De Nation of Islam van Elijah Muhammad was een organisatie die merkwaardige dogma’s propageerde. Doch wat je er verder ook van mag vinden, de door hen ontwikkelde methodiek om criminelen op het rechte pad te krijgen en/of junkies af te laten kicken was wonderbaarlijk succesvol http://www.youtube.com/watch?v=EM2_zeMkc-Y&feature=relmfu. Eén van de mensen die de Nation tot bezinning wist te brengen was een veroordeelde inbreker die vanwege zijn onophoudelijke gevloek en gescheld in de gevangenis bekend stond als Satan. Maar de NOI maakte van deze Saulus een Paulus. Op 19 mei 1925 zag hij voor het eerst het levenslicht en hij is de geschiedenis ingegaan als Malcolm X.
Voordat Malcolm lid werd van de NOI was het een relatief onbekende organisatie met enkele honderden leden, veelal oudere mensen. Maar dat veranderde toen Malcolm actief ging rekruteren. Duizenden, waaronder talloze jongeren, begonnen zich bij de NOI aan te sluiten. Echter, totdat een tv.–station uit New York in 1959 de documentaire The hate that hate produced http://www.youtube.com/watch?v=71ZjYzBJG8o&feature=related uitzond kende wit Amerika betreffende organisatie niet en Amerika raakte zwaar geshockeerd. Anderzijds was men er eensklaps van bewust dat er een radicaal alternatief was voor de burgerrechten beweging. Bepaalde leiders van de burgerrechten beweging die als radicale gekken te boek stonden promoveerden ineens tot “verantwoordelijke Zwarte leiders”. Tevens betekende de documentaire het publieke debuut van NOI woordvoerder Malcolm X, ook wel de kwaadste Zwarte man van Amerika genoemd.
Decennia lang heeft de mainstream pers alles uit de kast gehaald om Malcolm X synoniem te maken met het prediken van blinde haat http://www.youtube.com/watch?v=bNsWyZ0mLAA&feature=related en zinloos geweld. Doch daarmee wordt Malcolm X ernstig tekort gedaan, want hij was veel meer dan dat. Sterker nog, Malcolm X was een intellectueel fenomeen dat Amerika zelden of nooit heeft gezien, voordien noch nadien. Alhoewel officieel ongeschoold maakte hij in debatten gehakt van het beste wat Harvard en Yale (meest prestigieuze universiteiten van de VS) op de been konden brengen. De man kon in een half uur een boek lezen en een moeilijk boek in een paar uur. Hij was ook niet slechts gespecialiseerd in rassenrelaties in de VS, want hij las allerlei boeken over allerlei uiteenlopende onderwerpen. Volgens de mensen die hem van dichtbij mee hebben gemaakt leek het wel of hij overal verstand van had; over praktisch alles kon hij met autoriteit spreken.
Malcolm X is vooral bekend om de lezingen die hij voor volwassenen hield, maar hij nam de kinderen van zijn afdeling van de NOI in het weekend vaak mee op excursies en dat waren ware happenings. De kinderen gingen dan bijvoorbeeld met hem naar the Museum of Natural History of the Hayden Planetarium. Aldaar vertelde Malcolm de kinderen dan in hun eigen taal spectaculaire, leerrijke verhalen over bijvoorbeeld dinosaurussen of eskimo’s. Hij liep met de kinderen het museum door en bij iedere expositie volgde er een aangrijpend verhaal waarbij de kleintjes met hun oren en ogen wijd open alles tot zag namen. Maar let op, niet slechts de kinderen van de Nation zogen zijn verhaal op als zuurstof, neen, zijn aantrekkingskracht was universeel! Ook de aanwezige witte kinderen, andere Zwarte kinderen of kinderen van welke kleurschakering dan ook verdrongen zich om maar niets van Malcolm’s lessen te missen. Wildvreemde ouders namen hun kinderen op de schouders zodat ze niets hoefden te missen als Malcolm doende was de zeven tot twaalfjarigen te stimuleren te ontdekken, voor zichzelf te denken, vragen te stellen en te lezen.
Tevens heeft Malcolm X een belangrijke rol gespeeld in het transformeren van de NOI van een obscure sekte tot een economisch bloeiend instituut met voor $85 miljoen aan bezittingen dat eigen kranten uitgaf, eigen vegetarische restaurants exploiteerde, eigen winkels had, zelfs eigen scholen had opgezet waar de kinderen onderwijs genoten, etc. Trots werd er dan ook verkondigd dat Mr. Elijah Muhammad onafhankelijk was en dat geen enkele witte man hem geldelijk ondersteunde. Omgekeerd gaf deze onafhankelijkheid woordvoerder Malcolm X de kans de burgerrechten beweging op de korrel te nemen door erop te wijzen dat die beweging gefinancierd werd door joden, waardoor het wel aan handen en voeten gebonden moest zijn geweest.
Helaas leidde het vele geld dat er binnenstroomde ook voor de nodige corruptie in de top van de NOI. Zo zouden bijvoorbeeld in Chicago een groep Zwarte vrouwen geassocieerd met Elijah Muhammad ineens in Rolls Royces rond hebben gereden, wat zeker in die tijd uitzonderlijk was. Doch Malcolm X heeft zich nooit laten verleiden om in de kas te graaien. Hij bleef zich immer strikt gehouden aan de strenge reglementen van de NOI. Juist daardoor werd hij een gevaar voor de corrupte top in Chicago. Zijn morele voorbeeld, populariteit binnen de organisatie en bekendheid bij het grote publiek maakte hem tot de favoriet om het leiderschap van de NOI over te nemen na het eventuele heengaan van Elijah Muhammad. Mocht het ooit zover komen dan zou het niet onwaarschijnlijk zijn dat er grote schoonmaak gehouden zou gaan worden aangaande het corrupte leiderschap te Chicago. Daarnaast wilde hij volgens door de FBI verzamelde gegevens politiek een andere richting opgaan: Malcolm X zag graag dat de NOI zich aansloot bij de burgerrechten beweging terwijl de leiders in Chicago zich daarvan juist wilden blijven distantiëren. Zo bekeken was het slechts een kwestie van tijd voordat hij pootje gelicht zou worden. The chickens had to come home to roost…