Excuses

Alles wijst erop dat Amsterdam in 2020 officieel excuses gaat aanbieden voor het slavernijverleden van de stad. Een grote meerderheid van de Amsterdamse gemeenteraad heeft daar nl. een voorstel toe ingediend. Tevens werd er deze week een wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd over de economische bijdrage van de slavernij aan de Nederlandse economie in de 18e eeuw. Of in dat onderzoek alles goed meegeteld, opgeteld en vermenigvuldigd is weten we niet. Wel is het zo dat volgens betreffend onderzoek de impact van de slavernij veel groter is dan immer beweerd door de beruchte slavernij apologeet Pieter Cornelis Emmer.

We weten al heel lang dat Pieter Cornelis wetenschappelijk scheel is. Desalniettemin wordt hem te pas en te onpas een podium verschaft door de mainstream media en heeft hij zodoende tot kampioen kunnen uitgroeien voor hen die de VOC-mentaliteit aanhangen. Bovendien worden zijn bizarre conclusies continu geciteerd in historische werken in binnen-en buitenland. Met name betreffende zijn veronderstelling dat de slavernij een marginale invloed heeft gehad op de Nederlandse economie. We denken dat meer en dieper onderzoek niet zou misstaan, desondanks is in ieder geval nu aangetoond dat indertijd de bijdrage van de slavernij aan de Nederlandse economie tenminste vergelijkbaar is met de bijdrage van de Rotterdamse haven vandaag de dag (niemand durft met droge ogen te betogen dat de bijdrage van de Rotterdamse haven marginaal is).

Nederland en vele andere Westerse landen zijn huiverig om excuses aan te bieden voor de slavernij. Sluwe advocaten hebben met name de Britse regering ten zeerste afgeraden excuses aan te bieden omdat aan excuses een prijskaartje kunnen hangen. Als je excuses aanbiedt dan geef je nl. toe dat je fout zat en wordt er juridische ruimte geboden om schadevergoeding te eisen. Ook Nederland is daar kennelijk bevreesd voor. Vandaar dat de officiële vertegenwoordigers van de Nederlandse staat vooralsnog allerlei spectaculaire verbale acrobatiek ten tonele hebben gebracht. Hoe spectaculair die verbale acrobatiek immer ook was, het waren nimmer officiële excuses. Alle verbale salto’s en koorddanserij ten spijt waarmee met hoogdravende woorden als “grote spijt” en “diep berouw” werd gestrooid maar waar uiteindelijk à la Houdini uit werd ontsnapt zonder excuses uitgesproken te hebben.

Probleem met de officiële excuses is dat een aanzienlijk deel van de witte Nederlanders daar helemaal niets van begrijpt. Om de natievorming te bevorderen zijn ze vanaf de 19e eeuw geïndoctrineerd met de VOC-mentaliteit. Generaties lang zong de schooljeugd uit volle borst dat Piet Hein de zilvervloot had gewonnen. Op landkaarten toonden onderwijzers hoe het nietige Nederland toch een wereldrijk was bij de gratie der kolonisatie van de Gordel van Smaragd. Straten, pleinen, tunnels, etc. werden vernoemd naar de klassieke ‘nationale helden’. Anderzijds werden de slachtoffers van de nationale helden ontmenselijkt in talloze kinderboeken en zelfs nationale feesten (zwarte piet). Als de VOC-mentaliteit (het witte Nederlandse superioriteitsdenken) er generaties lang doelbewust ingepompt is dan krijg je het er ook niet zo maar weer uit. Vandaar al die racistische reacties op en buiten de (sociale) media zodra men op wat voor manier dan ook de VOC-mentaliteit ter discussie stelt. Dus ook het eventuele aanbieden van excuses voor de slavernij.

De laatste jaren is de beweging die de VOC-mentaliteit bestrijdt behoorlijk gegroeid, tot groot ongenoegen van een groot deel van de met de VOC-mentaliteit geïndoctrineerde witte massa. Bepaalde politieke partijen voelen dat aan en werpen zich juist onbeschaamd op als de grote kampioenen van de VOC-mentaliteit. Het ironische is dat mensen die geïndoctrineerd zijn met de VOC-mentaliteit te pas en te onpas de vraag opwerpen wat zij te maken hebben met iets dat honderden jaren geleden geschied zou zijn geweest. Zij zijn zelf het product van dat tijdperk. Kolonialisme en slavernij stonden niet op zichzelf. Synchroon met het kolonialisme en de slavernij zijn er in Nederland stevige structuren gebouwd die kolonialisme en slavernij tot op de dag van vandaag verheerlijken in de hoofden en harten van de mensen. Want hoe verklaart men anders dat men bijvoorbeeld nog steeds zwarte piet viert op 5 december en toponiemen vernoemt naar ‘nationale helden’?

Het is de artikel 1 paradox: artikel 1 van de grondwet verbiedt discriminatie, maar tegelijkertijd worden er bewust structuren in stand gehouden die het witte superioriteitsdenken bestendigen. Dat Amsterdam excuses wil gaan aanbieden is opzich positief. Al kunnen we er pas iets zinnigs over zeggen nadat we de kleine lettertjes in dat excuus hebben gelezen. Los daarvan, op excuses volgt doorgaans herstel van aangerichte schade. Stel voor dat persoon A in een drinkgelegenheid het drankje van persoon B omstoot. Door excuses aan te bieden erkent persoon A zijn fout. Na erkenning van die fout is het redelijk dat persoon A op zijn kosten een nieuw drankje voor persoon B bestelt.

De vraag is dus, nadat Amsterdam erkend heeft dat het serieuze schade heeft toegebracht wat voor actie gaat Amsterdam ondernemen om die schade te herstellen? Dat zou natuurlijk kunnen middels de toekenning van schadevergoeding. Maar aangezien evenzo menig Zwart persoon de VOC-mentaliteit verinnerlijkt heeft is het niet onwaarschijnlijk dat uiteindelijk de kapitalisten achter de huidbleekmiddelenindustrie, Gucci, Rolex, Armani, Mercedes Benz, etc. het laatst en het best gaan lachen. Doch er zijn ook andere manieren om invulling te geven aan herstel van aangerichte schade. Bijvoorbeeld, wat gaat Amsterdam doen om de structuren die bewust gecreëerd zijn om het kolonialisme en de slavernij te legitimeren te elimineren? Wat gaat Amsterdam doen ter bestrijding van de VOC-mentaliteit?

DJEHUTI-ANKH-KHERU

This entry was posted in Column Djehuti-Ankh-Kheru. Bookmark the permalink.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *