Het Eusebiosyndroom (1)

De Africa Cup of Nations is dus weer in alle hevigheid losgebarsten. Ondanks dat de grote doorbraak van Afrikaanse voetbalteams vooralsnog is uitgebleven op het wereldtoneel wordt de Afrika Cup toch immer met grote belangstelling bekeken vanuit Europa. Vanaf de Tweede Wereldoorlog hebben Afrikanen als individuele spelers nl. altijd geëxcelleerd. Zo bereikte in de jaren ´40 en ´50 de Zwarte Marokkaanse voetballer Laarbi ben Barek reeds een uitzonderlijk hoog niveau. Volgens sommigen was ben Barek de beste voetballer ooit. Vanwege het gebrek aan overgeleverde bewegende beelden kunnen we dat moeilijk verifiëren. Doch anderzijds, zelfs Pelé was het daar schijnbaar niet noodzakelijkerwijs mee oneens aangezien O Rei ooit verkondigde: “Als ik de koning van het voetbal ben, dan is ben Barek de god van het voetbal!” Verder zijn de voetballers afkomstig uit landen als Kameroen, Nigeria, Ghana en Ivoorkust wel bekend, maar het Afrikaanse land dat de meeste voetbalsterren heeft voortgebracht en daar sportief en politiek het minste van heeft kunnen profiteren is ongetwijfeld Mozambique. Dat klinkt wellicht heel vreemd in de oren van hedendaagse voetballiefhebbers. Echter, er is echt een tijd geweest dat de wereldsterren in Mozambique van de lopende band rolden en in Europa furore maakten.

Portugese voetbalclubs ontdekten op een goed moment dat er in Mozambique behalve grondstoffen en mineralen ook ongeëvenaard voetbaltalent viel te winnen. Eén van de eerste en volgens de overlevering tevens de beste voetballer die de oversteek naar Portugal maakte was Matateu, in 1951. Hij had als bijnaam het achtste wereldwonder en speelde voor Belenenses, voor welke club hij veel scoorde. Maar Matateu leed onder een drankprobleem waardoor hij niet alles uit zijn carrière heeft kunnen halen wat erin zat.
Weer een andere in Mozambique geboren wondervoetballer was Mario Coluna. Hij was een centrale middenvelder die geducht was vanwege zijn verwoestende afstandschoten. Tevens was hij lange tijd aanvoerder van zowel Benfica als het Portugese elftal. Zo was hij ook de aanvoerder van het Portugese elftal dat op het WK van 1966 dichtbij de wereldtitel kwam. Maar er zaten meer Mozambicanen in dat roemruchte Portugese elftal zoals linksback Hilário, centrale verdediger Vicente da Fonseca Lucas en natuurlijk Eusébio.

Eusebio wordt algemeen gezien als één van de beste voetballers ooit. Hij is ook wel de eerste moderne voetballer genoemd. In een FIFA poll werd hij eens na Pelé en Maradona verkozen tot derde beste voetballer ooit. Op 18-jarige leeftijd kwam hij naar Lissabon om voor Benfica te spelen. In één van de eerste wijdstrijden die Eusebio voor Benfica speelde verkreeg hij reeds inernationale bekendheid. Benfica speelde nl. op een internationaal toernooi in Parijs tegen Santos (de club van Pelé). Bij een hopeloze stand van 4-0 voor Santos mocht Eusebio invallen maar hij scoorde wel meteen een hatrick waardoor de eindstand 6-3 werd. Door deze prestatie sierde Eusebio de eerstvolgende cover van het bekende Franse sporttijdschrift L´Equipe. Een jaar later, in 1962, vervulde Eusebio een hoofdrol in de door Benfica op spectaculaire wijze gewonnen Europa Cup I (voorloper van de Champions League) finale in Amsterdam tegen Real Madrid, hetgeen de definitieve internationale doorbraak betekende van Eusebio.

Eusebio kan pronken met ongelooflijke statistieken. Hij scoorde in zijn carrière 745 goals in 733 wedstrijden, hetgeen inhoudt dat hij gemiddeld ongeveer één doelpunt per wedstrijd scoorde. Verder werd hij zeven keer topscorer van Portugal, twee maal topscorer van Europa en Europees voetballer van het jaar in 1965. Eveneens werd hij met negen goals topscorer van het WK van 1966. Dit droeg ertoe bij dat hij met Benfica de Europa Cup I, elf keer landskampioen werd en vijf maal de Portugese beker veroverde en Portugal derde werd op het WK van 1966. Ook was Eusebio jarenlang topscorer van het Portugese team. Toen Ronaldo die titel overnam plaatste Eusebio terecht de kanttekening dat hij in zijn tijd zijn doelpunten niet maakte tegen ploegen als Liechtenstein of Azerbaijan.

Eusebio is een nationale held in Portugal en bij zijn overlijden kondigde de Portugese regering dan ook drie dagen van nationale rauw af. Er was decennialang geen enkele discussie over wie de beste Portugese voetballer ooit was. Pas recentelijk zijn er stemmen opgegaan dat CR7 wellicht wel te vergelijken valt met Eusebio.

Anderzijds zou de vraag opgeworpen kunnen worden hoever Mozambique gekomen zou zijn indertijd met een elftal vol wereldsterren, Eusebio voorop. Te meer als men bedenkt dat Eusebio en Coluna hun successen boekten tegen de achtergrond van een heftige onafhankelijkheidsoorlog die in Mozambique woedde en het gegeven dat dezelfde Mozambicaanse voetballers dankzij wie Portugal triomfeerde zwaar werden gediscrimineerd in Portugal. Na de onafhankelijksstrijd en de daarop volgende burgeroorlog lag de infrastructuur van Mozambique in puin en is er tot zover wij weten nimmer meer een Mozambicaanse voetballer internationaal doorgebroken.

Zodoende zijn er grote twijfels over Eusebio. Absoluut niet over diens kwaliteiten als voetballer maar over diens mindset. Eusebio is compleet apolitiek gebleven en heeft zich nooit uitgesproken over de onafhankelijkheidsstrijd in zijn geboorteland. In tegenstelling tot zijn mentor en ploeggenoot Coluna is hij na de onafhankelijkheid van Mozambique ook niet opnieuw in het land van zijn geboorte gaan wonen maar is hij de rest van zijn leven blijven genieten van zijn rol als mascotte voor Portugal in het algemeen en Benfica in het bijzonder. Omwille van zijn Europese mindset wordt wel ontkend dat Eusebio de beste Afrikaanse voetballer ooit was aangezien Eusebio zijn hart vooral lag bij kolonisator Portugal.

DJEHUTI-ANKH-KHERU

This entry was posted in The Grapevine Publications. Bookmark the permalink.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *