De erfenis van generaal Maceo (2)

Spanje heeft een kostbaar lesje geleerd in Cuba. Cuba was Spanje’s Vietnam. Vele decennia nadien gaf de conservatieve Spaanse krant ABC de VS ten tijde van de Amerikaanse interventie in Vietnam dan ook de volgende wijze waarschuwing: “Pas op dat met jullie niet hetzelfde gebeurt als met ons op Cuba. Wij stuurden 250.000 van Spanje’s beste soldaten, met het beste materieel destijds beschikbaar; en 3.000 in vodden gehulde mannen geleid door Gomez en Maceo maakten ons af.”

Op Cuba is er een klein wonder geschied. Een paar duizend in vodden gehulde en grotendeels met machettes bewapende mannen hakten een leger (inclusief vrijwilligers) bestaande uit 300.000 uitstekend bewapende soldaten drie jaar lang in de pan (in de loop van de oorlog zou het rebellenleger uitgroeien tot tienduizenden, maar het Spaanse leger bleef altijd vele malen talrijker) zonder hulp van enige buitenlandse mogendheid. Volgens historicus Philip S. Foner is het narratief hoe dat kunstje is geflikt één van de grote heldenverhalen van de moderne militaire geschiedenis.

De verwikkelingen in Cuba werden op de voet gevolgd door de wereldpers met als gevolg dat Maceo wereldberoemd werd, zelfs in Spanje. Net zoals voetballende jongetjes tegenwoordig Messi willen zijn, waren Spaanse jongetjes die krijgertje speelden bij voorkeur Maceo. In 1925 verkondigde generaal Primero de Rivera nog publiekelijk in Madrid: “Ik, generaal van het Spaanse leger, zoon van generaals en neef van generaals vind het een eer om gewond te zijn geraakt in een veldslag tegen Maceo, grootste van de Spaanse generaals geboren op Cuba.”

Uitgerekend in de tijd dat de ideologie van de witte suprematie hoogtijdagen vierde verdiende de man die vanwege zijn huidskleur en ongekende spierkracht bekend stond als de bronze titaan, zijn sporen op het slagveld. Terwijl gevestigde eurocentrische pseudowetenschappers overuren maakten om ʽwetenschappelijkʼ te bewijzen dat de Zwarte mens inherent minderwaardig was ter legitimering van het kolonialisme en Jim Crow. Juist in die atmosfeer verwierf Maceo wereldfaam vanwege zijn ongeëvenaarde militaire prestaties. Gezegd kan worden dat Maceo niet slechts het Spaanse leger maar eveneens de ideologie van de witte suprematie in het nauw dreef. Dit werd met name door Zwart Amerika, dat zwaar leed onder Jim Crow, ten zeerste gewaardeerd.

Maceo en zijn Zwarte soldaten hadden zowel direct al indirect een ongelooflijke impact op Zwart Amerika. De meerderheid van de soldaten in het leger van de revolutionairen waren Zwart, evenzo de beste generaal (Maceo). Dit zorgde er niet alleen voor dat een apartheidssysteem zoals dat in de VS was ingevoerd in Cuba moeilijk voet aan de grond kreeg, maar het voorbeeld van Cuba was eveneens een gevaar voor het systeem van witte overheersing in de VS, want het inspireerde Zwarte Amerikanen om voor hun rechten op te komen. De Zwarte krant “The Chicago Defender” schreef: “Het ontroert de ziel van de Zwarte Amerikanen om getuigen te zijn van de eer en glorie die onvermoeibaar aan die gekleurde man wordt toebedeeld.” Want dit zou voor andere Zwarte mensen de weg hebben geëffend om plaats te nemen in het kabinet en het congres, en als politiechefs en legerofficieren. Een andere Zwarte journalist verkondigde dat Maceo de grootste held van de 19e eeuw was. Tevens wijst Gerald Horne erop dat in het verlengde van de roem van Maceo Cuba in het algemeen zoveel status verkreeg dat verschillende Zwarte Amerikaanse honkbalploegen zichzelf Cuban gingen noemen (Cuban Giants, Cuban Stars). Bovendien werden Afrikaans Amerikaanse kinderen opvallend vaak Maceo genoemd. Een proces dat overigens tot op de dag van vandaag voortduurt (denk bijvoorbeeld aan de beroemde muzikant Maceo Parker).

Op zijn beurt besefte Maceo als geen ander dat de VS minstens net zo´n grote vijand was van het Cubaanse volk als Spanje. In tegenstelling tot de elitaire revolutionairen streefde Maceo daarom niet naar erkenning door de VS, integendeel. Hij wilde absoluut niet dat de VS een vinger in de pap kreeg in Cuba, want hij was politiek volwassen genoeg om te bevatten dat het Cubaanse volk met de VS slechts de ene onderdrukker voor de andere zou verruilen.

Op hun beurt zagen de Amerikaanse autoriteiten de ontwikkelingen op Cuba met lede ogen aan. De aanwezigheid van zovele gewapende Zwarte mannen met een revolutionaire mindset op het eiland werd als een groot gevaar gezien door de aspirant wereldmacht die de ideologie der witte suprematie hoog in het vaandel had. Stel je voor dat de Afrikanen het eiland overnamen, en er een nieuw Haïti ontstond! Vandaar dat de VS besloot met hen af te rekenen. Omdat vooral door toedoen van wijlen Maceo het Spaanse leger zwaar was verzwakt kon het Amerikaanse leger in slechts vier maanden tijd over de Spanjaarden heen walsen. Toen de Spaanse vlag gezakt werd in Havana klonk het nog enthousiast uit duizenden kelen: “Viva Americana!”. Maar dat enthousiasme zou met name bij de Zwarte Cubanen spoedig wegzakken. Officieel werd Cuba onafhankelijk, maar de facto werd het een Amerikaanse kolonie, met alle gevolgen van dien. Eensgelijk als in de VS werd getracht in Cuba een apartheidssysteem te implementeren. Hiertegen kwamen de Zwarte Cubanen in opstand in 1912. Maar betreffende opstand werd genadeloos neegeslagen: duizenden mensen werden zonder pardon afgeslacht. Maceo had heel goed gezien dat de VS niet Cuba’s vriend was. Pas in 1959 zou Cuba de onafhankelijkheid verwerven die Maceo voor ogen had. Desalniettemin is het zeer terecht dat de bronze titaan op Cuba in brons is gegoten.

DJEHUTI-ANKH-KHERU

This entry was posted in The Grapevine Publications. Bookmark the permalink.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *