Cinqo de Mayo


5 mei is een dag die prominent op de agenda prijkt in het Koninkrijk der Nederlanden. Het is immers de dag dat de Nederlandse bevolking bevrijd werd van het wrede regime van de nazi’s. Maar het is ook een beetje als André Hazes: in Nederland algemene bekendheid genietend, maar in de omringende Europese landen geen enkele betekenis hebbend. Desalniettemin, Nederland is niet het enige land ter wereld waarin 5 mei een belangrijke rol speel in het collectieve bewustzijn. Aan de andere kant van de oceaan wordt 5 mei eveneens gekoesterd als een dag die een connotatie heeft met vrijheid. Bijvoorbeeld in de VS, het land dat de eer opeist West-Europa te hebben bevrijd. Aldaar zet de Mexicaanse bevolking elke jaar de bloemetjes buiten op cinqo de mayo…

Mexico wist zich in de nasleep van de Napoleontische oorlogen vrij te vechten van Spanje. Het verklaarde zichzelf op 27 september 1821 onafhankelijk. Alhoewel Mexico officieel onafhankelijk was, werd het in werkelijkheid de speelbal van de grote mogendheden (eensgelijk de overige landen in Latijns-Amerika die rond die tijd onafhankelijk werden). Mexico was meer dan 100 jaar voordat Kwamé Nkrumah het woord bedacht, reeds slachtoffer van neokolonialisme.

Aanvankelijk behoorden grote delen van de huidige VS Mexico toe. Bijvoorbeeld Texas, alwaar zich steeds meer Amerikaanse slavenhouders met hun slaafgemaakten gingen vestigen. Dat leidde tot onoverkomelijke problemen nadat Mexico de slavernij afschafte in 1829. De Amerikaanse slavenhouders kwamen in opstand en verklaarde Texas in 1836 onafhankelijk van Mexico, en stelden een grondwet op die slavernij legaliseerde. In 1845 sloot slavenstaat Texas zich aan bij de VS.

Na de dramatisch oorlog met de VS raakte Mexico ook nog eens verstrikt in een burgeroorlog (1858-1861). Deze oorlogen brachten Mexico aan de rand van een bankroet. Daarom besloot president Benito Juárez (een advocaat afkomstig van het inheemse Zapotecvolk) op 17 juli 1861 om de terugbetaling van buitenlandse schulden op te schorten. Hierop besloten Groot-Brittannië, Frankrijk en Spanje in te grijpen. Waar Groot-Brittannië en Spanje Mexico slechts bang wilden maken zag keizer Napoleon III van Frankrijk zijn kans schoon om Mexico te koloniseren.

Eind 1861 arriveerde een uitstekend uitgerust Frans leger in Veracruz en drong president Juárez in de verdediging. Mexico leek totaal geen partij tegen dit state of the art Franse leger. Een Franse overwinning werd zo goed als zeker geacht. Te meer omdat het machtige Franse leger al bijna vijftig jaar geen veldslag had verloren. Maar op 5 mei 1862 gebeurde het onwaarschijnlijke. Het onverslaanbaar geachte Franse leger nam het te Pueblo met 6.000 uitstekend bewapende soldaten op tegen 2.000 door president Juárez bijeen geschraapte Mexicanen, voornamelijk bestaand uit slecht bewapende boeren van inheems Mexicaanse en Afrikaanse komaf. Tegen elke verwachting in boekten de Mexicaanse boeren een klinkende overwinning onder leiding van generaal Zaragoza.

Echter, strategisch had de overwinning geen betekenis. De Mexicanen wonnen een veldslag, maar Frankrijk won de oorlog. Een jaar later namen de Fransen Mexico City in en installeerden ze hun marionet aartshertog Maximiliaan van Oostenrijk in 1864 als keizer van Mexico. Maar de Franse kolonisatie van Mexico stuitte op veel weerstand. Alhoewel de slag bij Pueblo strategisch van weinig belang was, was het geweldig voor het Mexicaanse moreel. Het gaf de Mexicanen een gevoel van nationale trots, wat weer de nationale eenheid bevorderde en hen inspireerde hevig verzet te blijven bieden tegen de Franse kolonisatie.

Gedurende de Amerikaanse burgeroorlog (1861-1865) hield de VS zich op de vlakte om te voorkomen dat Frankrijk zich met de burgeroorlog zou gaan bemoeien aan de zijde van het Zuiden. Maar nadat de burgeroorlog was beëindigd veranderde die houding. Het aanhoudende Mexicaanse verzet in combinatie met de druk die de VS uitoefende en het feit dat de interventie in Mexico steeds impopulairder werd bij de Franse bevolking, maakte dat keizer Napoleon III op 31 januari 1866 aankondigde dat Frankrijk zich terug zou trekken uit Mexico. Zonder de steun van de Franse troepen kon keizer Maximiliaan niets meer uitrichten. Hij werd gevangen genomen en op 19 juni 1867 geëxecuteerd, smeekbedes van vele Europese edelen en prominenten om zijn leven te sparen ten spijt. Al die verzoeken vielen bij president Juárez in dovemansoren, omdat hij een duidelijke punt wilde maken: Mexico aanvaardde geen door het buitenland opgelegde regering.

Zoals gezegd wordt de onwaarschijnlijke Mexicaanse overwinning op 5 mei 1862 tot op de dag van vandaag gevierd. Echter, in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is cinqo de mayo niet de nationale bevrijdingsdag van Mexico. Die wordt gevierd op 16 september. Lange tijd is cinqo de mayo wel een nationale feestdag geweest in Mexico, maar heden ten dage is het voor de meeste inwoners van Mexico een dag als alle anderen. Al wordt het zeker nog wel gevierd te lande, met name in de staat Puebla. Dan kan men bijvoorbeeld getuige zijn van militaire parades, toneelspellen waarin de slag bij Puebla wordt nagespeeld, etc. Maar waar cinqo de mayo echt groot is is in de VS. De Mexicaanse immigranten in de VS vieren elk jaar cinqo de mayo uitgebreid. In de jaren ’60 begonnen Mexicaanse immigranten het belang in te zien van de overwinning van inheemse boeren op Europese kolonisatoren, en sindsdien is het uitgegroeid tot de nationale feestdag van Mexicaanse immigranten in de VS. In gebieden waar veel Mexicanen wonen wordt daarom elk jaar op 5 mei uitgebreid de Mexicaanse cultuur en het Mexicaanse erfgoed gevierd.

DJEHUTI-ANKH-KHERU

This entry was posted in The Grapevine Publications. Bookmark the permalink.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *